Lipödemli hastaların önemli bir kısmında gözle görülmeyen iç varis (venöz yetmezlik) eşlik eder. Gözden kaçtığında hem şikâyetler artar hem de tedaviden beklenen sonuç alınamayabilir.
Lipödem çoğu zaman yalnızca bir yağ sorunu olarak ele alınır. Oysa hastalığın merkezinde damarlar ve dolaşım vardır. Lipödemli hastaların önemli bir kısmında, dışarıdan fark edilmeyen bir damar sorunu daha bulunur: iç varis, tıptaki adıyla venöz yetmezlik.
İç varis nedir?
Bacaklarımızdaki toplardamarlar, kanı yer çekimine karşı kalbe geri taşır. Bu damarların içinde kanın geri kaçmasını önleyen tek yönlü kapakçıklar bulunur. Kapakçıklar zayıfladığında kan geri kaçar ve bacakta birikir.
Ciltte görülen kıvrımlı varislerden farklı olarak iç varis, kasların arasındaki derin damarlarda oluşur ve dışarıdan görünmez. Bacak cildi tamamen düzgün görünebilir; ama kişi içeride sürekli bir dolgunluk ve ağırlık hisseder.
Hangi şikâyetler iç varisi düşündürür?
- Gün sonunda artan ağırlık, dolgunluk ve derin yorgunluk
- Gece krampları ve bacak huzursuzluğu
- Ayak bileklerinde akşam belirginleşen şişlik
- Bacakta geçmeyen, künt karakterli sızı
- Ciltte renk koyulaşması, kuruluk ve kaşıntı
Bu şikâyetlerin pek çoğu lipödem belirtileriyle iç içe geçer. Bu yüzden lipödemli bir hastada “ağırlık ve şişlik zaten lipödemden” deyip geçmek, iç varisin gözden kaçmasına yol açabilir.
Neden birlikte değerlendirilmeli?
Lipödemli dokuda kılcal damarlar kırılgan ve geçirgendir; damardan dokuya sıvı sızar. Buna bir de toplardamar yetmezliği eklendiğinde bacaktaki basınç artar, ödem ve ağrı belirginleşir. İki sorun birbirini besler.
Lipödem ile birlikte venöz yetmezlik varsa, önce varisin tedavi edilmesi gerekir. Damar sorunu çözülmeden yapılan girişimler beklenen sonucu vermeyebilir.
İç varis nasıl anlaşılır?
İç varis muayeneyle tahmin edilebilir; ancak derin damarlarda olduğu için kesin tanı Renkli Doppler Ultrasonografi ile konur. Bu ağrısız inceleme, damar içindeki kan akışının yönünü ve kapakçıkların çalışmasını gösterir. Hangi damarda kaçak olduğu net şekilde belirlenir ve kişiye özel tedavi haritası çıkarılır.
Tedavi seçenekleri
Günümüzde iç varis çoğunlukla hastanede yatış gerektirmeyen, kesisiz yöntemlerle tedavi edilir:
- Lazer (endovenöz ablasyon): Hastalıklı damar içeriden ısı enerjisiyle kapatılır.
- Radyofrekans: Damar duvarı ısıtılarak büzüştürülür ve kapatılır.
- Köpük tedavisi (skleroterapi): Orta ve küçük damarlar özel bir ilaçla kapatılır.
- Kompresyon çorabı ve ilaç desteği: Başlangıç evresinde şikâyetleri kontrol altına almaya yardımcı olur.
Hangi yöntemin uygun olduğu, muayene ve Doppler ultrason bulgularına göre belirlenir.
Bu sitedeki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Lipödem tanısı ve size uygun yaklaşım ancak hekim muayenesiyle belirlenebilir.
